Ağaç Duruşunda Titreyen Bir Taş Ustası

Kayaköy’ün yamacında, yüzlerce çatısız taş evin arasında, otuz yedi yaşındaki Melis Ateş’in sabah dersleri tam altıda başlardı. Ahşap platform, eski bir şapelin yıkık duvarlarına yaslanmıştı; önünde vadi, vadinin dibinde zeytinlikler, ufukta Fethiye’nin denize inen ince çizgisi. Melis bu platformu dört yıl önce kendi elleriyle kurmuştu. Burada sessizlik bir lükstü ve o, sessizliği satıyordu.

Buraya gelmeden önce Eskişehir’de bir reklam ajansında, on iki yıl boyunca başkalarının sesini yükseltmişti. Kampanyalar, sloganlar, bitmeyen toplantılar; kulaklarında hep bir uğultu, göğsünde hep bir sıkışma. Otuz üç yaşında, bir sunumun ortasında nefes alamayıp toplantı odasından çıktığı gün, her şeyi bıraktı. Kayaköy’e bir haftalığına gelmiş, dört yıldır gitmemişti. Burada ilk kez kendi nefesini duymuştu. Ve o nefesi başkalarına öğretmek, onun yeni mesleği olmuştu.

Ta ki haziranın ilk pazartesisine kadar.

Sabah altıyı beş geçe, öğrencileri ilk nefeslerini alırken, platformun hemen yanındaki harabe evden bir ses yükseldi. Tak. Tak. Tak. Keski ve çekiç. Taşın üstünde metal. Ardından bir taş parçasının yuvarlanışı ve bir erkek sesinin kısa, tok bir küfrü.

Melis gözlerini açtı. Öğrencilerden biri kıkırdadı. Bir diğeri, Almanya’dan gelmiş emekli bir mühendis, kaşlarını çattı.

“Devam edelim,” dedi Melis. “Nefes alın. Sesi duyun, sonra bırakın.”

Tak. Tak. Tak.

Harabenin içindeki adam

Dersten sonra Melis, mindersiz, çıplak ayakla, keçiboynuzu ağaçlarının arasından harabe eve yürüdü. Evin dört duvarı ayaktaydı ama çatısı yoktu; içeride taşlar numaralandırılmış, sıralanmış, bir yapbozun parçaları gibi dizilmişti. Ortada, tozun içinde, bir adam diz çökmüş bir taşın kenarını yontuyordu.

“Affedersiniz,” dedi Melis.

Adam başını kaldırmadı. Tak. Tak.

“Affedersiniz!” Melis sesini yükseltti.

Adam irkildi, döndü. Kırk beş yaşında olduğunu sonradan öğrenecekti; geniş omuzlu, esmer, saçları kısacık kesilmiş, yüzü kireç tozundan beyazlamış. Gözleri açık kahverengi, şaşırmış. “Pardon,” dedi. “Duymadım. Sağ tarafımdan konuştunuz.”

“Sabahları ders veriyorum,” dedi Melis. “Yandaki platformda. Altıdan sekize kadar. Bu sesle ders verilmiyor.”

Adam çekici yere bıraktı, ellerini dizlerine silip ayağa kalktı. “Hakan,” dedi. “Taş ustasıyım. Bu evi eylüle kadar ayağa kaldırmam lazım. Sabahın serinliğinde çalışmazsam öğlen taş elimde yanar.”

“O zaman ne yapacağız?”

Hakan bir an düşündü. Sonra sağ eliyle belini tuttu, yüzünü buruşturdu. “Bir pazarlık,” dedi. “Ben sabahları sessiz olurum. Siz de bana belimi düzeltmeyi öğretirsiniz. Yirmi yıldır taş kaldırıyorum; artık taşlar beni kaldırıyor.”

Melis gülmemek için dudağını ısırdı. “Derslere mi katılmak istiyorsunuz?”

“Arkada dururum. Kimseyi rahatsız etmem. Ama sizin dediklerinizi bazen duymayabilirim.” Sağ kulağını gösterdi. “Bu taraf, on yıl önce bir patlamada gitti. Taş ocağında.”

Sol kulağa söylenen sözler

Hakan derslere geldi. Her sabah, en arkada, tozlu tişörtü ve eski eşofmanıyla, minderin kenarında beceriksizce durdu. Esnek değildi; sırtı taş gibiydi, hamstringleri halat gibi. Ama Melis’in bütün öğrencileri arasında en dikkatlisiydi. Gözlerini Melis’ten ayırmazdı; çünkü duymadığı yerleri görerek öğreniyordu.

Bazı akşamlar Melis, ders bittikten sonra harabe eve uğrar, Hakan’ı çalışırken izlerdi. Hakan taşları tek tek gösterirdi ona: her birinin üstünde tebeşirle yazılmış bir numara, her numaranın defterde bir karşılığı. “Bu ev yıkılırken her taş bir yere düştü,” derdi. “Ben onları düştükleri yerden alıp ait oldukları yere koyuyorum. Yeni taş kullanmıyorum. Eksik olanı eskisinden yontuyorum.” Melis bir taşı eline aldı bir akşam; güneşte ısınmış, pürüzlü, ağır. “Bu nereye gidiyor?” diye sordu. Hakan defterine baktı, gülümsedi. “Pencerenin üstüne. Batıya bakan pencerenin.” O zaman bunun ne anlama geldiğini bilmiyordu Melis.

Melis farkında olmadan alışkanlıklarını değiştirdi. Talimat verirken platformun sağ tarafına, Hakan’ın sol kulağının olduğu yere doğru yürür oldu. Duruşları düzeltmek için öğrencilerin arasında dolaşırken Hakan’ın yanına en son gelir, onun sol yanına eğilir, sesini alçaltırdı. “Omuzlarını bırak. Nefesi beline gönder. Şimdi ver.”

Hakan her seferinde gözlerini kapatır, söyleneni yapardı. Ve her seferinde Melis, onun boynundaki damarın hızlandığını görürdü.

Üçüncü haftanın sonunda, ağaç duruşunda, Hakan sendeledi. Tek ayak üstünde, kollar başının üstünde, bütün vücudu titriyordu. Melis yanına gitti, sol tarafına geçti, avucunu sırtının ortasına koydu.

“Taşa bakıyorsun,” dedi kulağına. “Duvara. Ufka bak. Sabit bir noktaya.”

Hakan ufka değil, ona baktı. Titremesi durdu.

O akşam Melis, ders notlarını düzenlerken kendini harabe eve yürürken buldu. Ev artık harabe değildi; duvarlara ahşap kirişler oturmuş, çatının iskeleti çıkmıştı. Hakan bir merdivenin tepesinde son kirişi sabitliyordu. Melis’i görünce aşağı indi.

“Eylüle yetişecek mi?” diye sordu Melis.

“Yetişecek.” Hakan duraksadı. “Sahibi bir şey istedi. Damı düz olsun. Ahşap kaplansın. Gün batımına baksın.”

“Neden?”

“Bilmiyorum,” dedi Hakan. “Ama ben yaptım. Gel, göstereyim.”

Gün batımına bakan dam

Merdivenden çıktılar. Dam, yeni rendelenmiş çam tahtalarla kaplanmıştı; reçine kokusu henüz taze. Batıda, Kayaköy’ün çatısız evlerinin üstünden güneş denize doğru iniyordu; bütün yamaç turuncuya, sonra pembeye boyanıyordu. Yüzlerce boş pencere, yüzlerce göz gibi aynı yöne bakıyordu.

“Bu bir yoga platformu,” dedi Melis. “Sahibi kim?”

Hakan bir süre konuşmadı. Sonra, onun sol yanına geçti; ilk kez kendisi Melis’in kulağına eğildi. “Ben,” dedi. “Evi üç yıl önce satın aldım. Burada yaşamak için. Sonra sabahları senin sesini duydum. Yandaki platformdan. Sol kulağımla. Ne dediğini anlamıyordum ama sesin taşı yumuşatıyordu. Damı senin için düz yaptım. Eylülde misafirlerin buraya sığmayacak, biliyorum. Burayı kullanabilirsin. Benden hiçbir şey beklemeden.”

Melis bir şey diyemedi. Damın kenarına yürüdü, aşağı, batıya bakan pencereye eğildi. Pencerenin üstündeki taş, o akşam elinde tuttuğu taştı. Ortasına, yeni yontulmuş, ince bir kabartma işlenmişti: tek ayak üstünde duran, kolları göğe uzanmış küçük bir ağaç. Çevresindeki bin yıllık taşların arasında tek yeni iz oydu.

“Eksik olanı eskisinden yontuyorum demiştin,” dedi Melis.

“Bu taşın eksik bir yeri yoktu,” dedi Hakan. “Benim vardı.”

Güneş denize değmek üzereydi. Ayaklarının altındaki tahtalar hâlâ günün sıcaklığını taşıyordu.

“Pazarlığı bozuyorsun,” dedi sonunda, sesi titreyerek. “Sessiz olacaktın.”

“Sessiz oldum,” dedi Hakan. “Üç haftadır her sabah. Bu gece konuşmak istedim.”

Melis’in içinden eski bir ses yükseldi: dikkat et, sessizliğini kimseye kaptırma, buraya kaçarak geldin. Ama bu adam ona sessizliği almaya değil, sessizliğin içinde onu duymaya gelmişti. Melis ona döndü. Hakan’ın sol yanına, o kulağın olduğu yere yaklaştı. Dudakları neredeyse kulağına değiyordu. “Bir şey söyleyeceğim,” dedi. “Duyduğundan emin ol.”

“Duyuyorum.”

“Seni öpmek istiyorum. Sen de istiyorsan.”

Hakan’ın nefesi kesildi. Yüzünü çevirdi, yavaşça, gözleri onun gözlerinde. “İstiyorum,” dedi. “Üç haftadır her ağaç duruşunda istiyorum.”

Öpüştüklerinde güneş denize değdi. Hakan’ın elleri kireç ve reçine kokuyordu, avuçları sertti ama Melis’in yüzüne dokunuşu bir taşın son rötuşunu yapar gibi hafifti. Melis onun sırtına, yıllardır taş taşıyan o sert omuzlara ellerini koydu; derslerde düzelttiği o sırta, şimdi hiçbir şeyi düzeltmeden, yalnızca tanımak için dokundu.

Damın ortasına Hakan’ın akşam serinliği için getirdiği eski bir kilim serildi. Yamaçtaki boş evlerin pencereleri tek tek karardı. Melis onun tişörtünü başından sıyırdı, toz ve terle tuzlanmış tenine dudaklarını değdirdi. Hakan her hareketinde durdu, sordu, bekledi; Melis her seferinde onun sol kulağına eğilip yanıt verdi. Bir kelimeyle. Bir nefesle. Bir gülüşle.

Nefesler önce hızlandı, sonra, Melis’in yıllardır derslerinde öğrettiği gibi, birbirine uydu. İçeri, dışarı. Birlikte. Gökte ilk yıldız belirdiğinde, vadinin dibindeki zeytinlikten bir ağustosböceği son şarkısını bitirdi ve gerisini Kayaköy’ün binlerce boş penceresi, bin yıllık bir sabırla, görmezden gelmeyi seçti.

Sabah altıda Melis’in öğrencileri platformda toplandığında hoca yoktu. Yalnızca bir not vardı, mindere iliştirilmiş: Bugün ders yan evin damında.

Merdivenden çıktıklarında Melis onları bekliyordu; yanında, en arkada değil, ilk sırada, tozsuz bir tişört ve sakin bir yüzle Hakan. Melis dersi başlattı, ağaç duruşuna geçtiklerinde Hakan’ın yanına gitti ve sol kulağına, kimsenin duyamayacağı kadar alçak bir sesle tek bir kelime fısıldadı.

Hakan o sabah, hayatında ilk kez, hiç titremeden tek ayak üstünde durdu.